|
 |
Bakkhos alaylarının ardından
Sarılıp gezmek benekli ceylan postuna
serilip yatmak toprağa
Broimos (Dionisos ) tanrıların en mutlusu
Güzel çelenkli şölenlerin baş tacı
Odur tanrı sofralarında kederleri dağıtan
Akınca şarap testilerinden pırıl pırıl özü salkımın
Dağılınca insanlara uyku
Sarmaşıkla bezenmiş şölenlerde
Odur veren zengine de fakire de
Keder dağıtan şarabın ferahlığını
Sevmez dionysos, cömert günlerin gecelerin sevincine varamayan insanı
Uy aklın dediklerine
İnan en basit halkın inandığına
Onun gibi yaşa
O' dur veren zengine de fakire de
Keder dağıtan şarabın ferahlığını
Sevmez Dionysos cömert günlerin,
Gecelerin sevincine varmayan insanı.
Uy aklın dediklerine,
Kapılma gurura ve derin düşüncelere
İnan en basit halkın inandığına
Onun yaşadığı gibi yaşa.
Bakkhalar
Euripides İ.Ö. 5.Y.Y
Şarap tanrısı Dionysos Tanrı Zeus'un ölümlü bir kadın olan Semele'den doğan oğludur. Semele, mitolojide karşımıza Zeus'un bitmez tükenmez aşıklarından biri olarak çıkar.Mitolojıye göre Semele Manisa yakımlarında bulunan Bozdağ'da Dionysos'a hamile kalır. Bunu duyan Zeus'un kıskanç karısı Hera , bir komplo kurarak Semele'yi bulur ve ona Zeus'u tanrısal yüzüyle görmeyi isteyip istemediğini sorar. Semele görmeyi kabul eder ve Zeus'u tüm ışıklarıyla görür. Ancak buna dayanamaz ve oracıkta can verir. Bunu gören Zeus Semele nin karnındaki çocuğu kurtarmak için hemen çıkarır ve kıskanç karısının hışmından korumak için kendi kasığına saklar ve orada büyütür. Dionysos babasının kasığından doğar. Dolayısıyla Dionysos babasının doğurduğu bir tanrıdır.Bu doğum olayı ilginçliğinden dolayı bir Fransız atasözünde de görülür. Fransızlar atak ve afacan karakterli çocuklar için ' Jupiter'in kasığından fırlamış 'ifadesini kullanırlar. Bu ilginç doğum Antalya yakınlarındaki Perge antik kentinin tiyatrosunun sahne binası dekorasyonunda da mermere işlenmiş bir kabartma olarak karşımıza çıkar. Bu anlamda Dionysos 'iki kere doğmuş ' demektir. Buradaki ' Nysos ' muhtemelen Nysa yı anlatmaktadır. Nysa, mitoloji ye göre Dionysos'un doğum yeri olup, Menderes ırmağının suladığı çok verimli ve dünya güzeli ovaya yamaçtan bakan Aydın ili sınırlarındaki Sultanhisar beldesine 3 km uzaklıktaki bir yerleşim yeridir.Dolayısıyla Dionysos, Anadolu'lu bir tanrıdır ve çok güzel üzümlerin üretildiği bir bölgeden çıkmıştır. Şöyle der Dionysos:
Ben , Zeus un oğlu Dionysos, Kadmos'un kızı semele'nin yıldırım dolu şimşekler içinde doğurduğu tanrı, Thebai toprağına ayak basıyorum. Tanrılığımdan soyunup insan suretine girdim. Ben Lydia'nın altın ovalarından geliyorum.
Bakhalar korosu'nda tanrı şöyle seslenir :
Asya topraklarından geldim, yüce Tmolos'u aştım.
Buradaki 'Tmolos' İzmir'in 90 km kadar doğusunda bulunan dağların antik dönemdeki adıdır.
Yukarıdaki satırlar Yunan Mitoloji'sinde şarap ve üzüm tanrısı olarak görülen Dionysos'un Anadolu'lu olduğunu göstermektedir. Bu tanrının buralı oluşunun Anadolu'ya eski dönemde ' şarap ülkesi ' anlamında 'Wiyanawanda' denmesiyle bir ilgisi olmalıdır.
Dionysos'un çeşitli efsaneleri de Anadolu'ludur. Örneğin tanrı . Frigya kralı bir diğer Anadolu'lu Midas'a ' dile benden ne dilersen ' diye sorar. Midas, çok hırslı bir kraldır. 'altın ' ister. Dokunduğu her şey altına dönüşmeye başlar. İlk zamanlar iyi olan bu durum zamanla can sıkıcı bir hal alır çünkü kral Midas, yemek yiyemez su içemez duruma gelir ve bu kez tanrı Dionysos'a bu durumdan kurtulmak için yalvarır. Dionysos kral Midas'a gidip ' Paktolos' çayında yıkanmasını öğütler. Bu şekilde altınlar düşecektir. Bu ırmak Batı Anadolu'da bulunan ve günümüzde hala akan Sart çayı dır.İşte bu Sart çayı' nın içine, efsaneye göre Kral Midas tarafından düşürülen altınlar daha sonrasında Lidya Kralı Krezüs ya da Karun 'un tarihte ilk kez para yı üretip kullanmasını sağlayacaktır. Türkçe deki 'Karun kadar zengin olmak ' sözü buradan geliyor olmalıdır.
Klasik Yunan ve Helenisitk dönemin Dionysos'u , Roma ve geç Roma döneminde Bacchus adını alır. Aynı tanrıdır , ancak önceki kadar Doğu'lu , Anadolu'lu değildir.
Dionysos , şarap ve doğa tanrısıdır. Antik dönemin en büyük şenlikleri 'Dionisyak' adı verilen ve Dionysos' a şükran amacıyla her yıl düzenlenen ve üzümün bolluğu için bir teşekkür niteliği taşıyan bu şenlikler tarihin ilk tiyatro etkinlikleridir. Dolayısıyla tiyatro da Dionysos'la doğmuştur ve bu tanrı aynı zamanda da Tiyatro tanrısı olarak karşımıza çıkar.
Dionysos'un simgelerinden biri tabii ki asma dır. Bağların, bağcıların koruyucusudur. Ayrıca Müzik Tanrısıdır O. Zaten şarap aynı zamanda da müzük ve tiyatro değil midir?